അധ്യായം 3.13 — സ്വയംഭൂവിന്റെ ഉത്പത്തി

  1. വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: രാമാ, സൃഷ്ടിക്ക് മുൻപ് പരബ്രഹ്മം അതിന്റെ പ്രശാന്തവും തേജോമയവുമായ അവസ്ഥയിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ, അവിടെ പ്രകാശമോ ചൂടോ ഇരുട്ടോ ആയ യാതൊരു ഭൗതികാംശവും ആ ചിത്തത്തിൽ പ്രകടമാകുന്നില്ല. (എന്നാൽ അവ വിസ്മൃതിയിൽ ആണ്ടുപോയതുപോലെ അവിടെ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നുണ്ടാകാം).

  2. ഈശ്വരൻ എന്ന ആ 'സത്ത്', ബുദ്ധി (ചേത്യം) എന്ന ഗുണത്തോടെ ആരംഭിക്കുന്നു. ബുദ്ധിപരമായ അംശത്തിന്റെ പ്രവർത്തനത്തിൽ നിന്നാണ് അവിടുത്തേക്ക് 'ചിത്തം' (മനസ്സ്) എന്ന പേര് ലഭിക്കുന്നത്. ആ ചിത്തിന്റെ (വിശ്വബോധത്തിന്റെ) ശക്തികളെയാണ് 'ചേതന' (ബുദ്ധിശക്തി അല്ലെങ്കിൽ പ്രാണൻ) എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

  3. വിശ്വബോധം (ചിത്ത്) അതിന്റെ ചേതനയാൽ പിന്നീട് വ്യക്തിബോധത്തിലേക്ക് (ജീവഭാവത്തിലേക്ക്) കടക്കുകയും ലോകത്തിലെ വിഷയങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. അങ്ങനെ വിഷയങ്ങൾക്ക് അധീനപ്പെട്ട്, 'അഹന്ത' എന്ന സൂക്ഷ്മ രൂപം കൈക്കൊള്ളുമ്പോൾ അതിനെ 'മായ' എന്ന് വിളിക്കാം.

  4. പിന്നീട് മനസ്സിന്റെ സങ്കല്പങ്ങളും ശബ്ദാദി പഞ്ചഭൂതങ്ങളുടെ അംശങ്ങളും നിറഞ്ഞ ആ അഹന്തയിൽ നിന്ന് 'ബുദ്ധി' (വിവേചന ശക്തി) ഉദിക്കുന്നു.

  5. മമതയോടെ എല്ലാ വസ്തുക്കളെയും കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുന്ന ഈ അഹങ്കാരം, ദൃശ്യപ്രപഞ്ചമാകുന്ന വലിയ വൃക്ഷത്തെ തനിക്ക് സന്തോഷിക്കാനുള്ള ഒരു പൂന്തോട്ടമായി നോക്കിക്കാണുന്നു.

  6. സ്വപ്നത്തിൽ കാണുന്ന അസ്ഥിരമായ വസ്തുക്കളെപ്പോലെ, ആകാശത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ഈ ലോകമാകുന്ന ഘോരവനത്തിൽ അസംഖ്യം ജീവാത്മാക്കൾ ഒന്നിനുപുറകെ ഒന്നായി ജനിക്കുകയും മരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

  7. വിതയ്ക്കാതെ മുളയ്ക്കുന്ന കാഞ്ഞിരക്കാടുപോലെ ഈ ലോകം തുടർച്ചയായി നിലനിൽക്കുന്നു. ജലം, അഗ്നി, ഭൂമി, വായു എന്നീ മൂലകങ്ങൾക്ക് ജീവനുള്ളവരോടോ ഇല്ലാത്തവരോടോ യാതൊരു പക്ഷപാതവുമില്ല.

  8. വിശ്വത്തിന്റെ ആത്മാവായ ആ ബോധം, ഒരാൾ തന്റെ സ്വപ്നങ്ങൾ ഓർത്തെടുക്കുന്നത് പോലെ ഭൂമിയെയും മറ്റെല്ലാ വസ്തുക്കളെയും സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

  9. ലോകത്തിന്റെ വിത്ത് എവിടെയുണ്ടോ അവിടെ അത് മുളച്ചുയരുന്നു. പഞ്ചഭൂതങ്ങളാണ് ലോകത്തിന്റെ വിത്ത്, എന്നാൽ നാശമില്ലാത്ത ആ ബോധമാണ് (Consciousness) പഞ്ചഭൂതങ്ങളുടെ വിത്ത്.

  10. വിത്ത് എങ്ങനെയോ അപ്രകാരമായിരിക്കും ഫലവും. അതിനാൽ ഈ ലോകം ദൈവത്തിന്റെ തന്നെ രൂപമാണെന്നും അവിടുത്തെ ചൈതന്യത്താൽ നിറഞ്ഞതാണെന്നും അറിയുക. സൃഷ്ടിയുടെ തുടക്കത്തിൽ പഞ്ചഭൂതങ്ങളുടെ കലവറയാണ് വിശാലമായ ആകാശം.

  11. ശരീരം പോലെ തന്നെ ആത്മാവും ബോധത്തിന്റെ ശക്തികളാൽ നിർമ്മിതമാണ്. അത് സ്വയം നിലനിൽക്കുന്നതല്ല, മറിച്ച് ബോധത്താൽ നിറയുമ്പോൾ അത് വികസിക്കുന്നു.

  12. എന്നാൽ ആത്മാവിന്റെ ആത്മീയശരീരത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന ബോധത്തിന് ഒരിക്കലും ഖരരൂപത്തിലുള്ള ഒരു യാഥാർത്ഥ്യമാകാൻ കഴിയില്ല. അത് അസാധ്യമാണ്. അസാധ്യമായ ഒന്നിൽ നിന്ന് ഒന്നും ഉത്ഭവിക്കുകയുമില്ല.

  13. മാത്രമല്ല, മാറ്റത്തിന് വിധേയമാകുന്ന ഒന്നിന് എല്ലായ്പ്പോഴും ഒരേപോലെ ഇരിക്കാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ, ബ്രഹ്മത്തിന്റെ സത്തയിൽ നിന്നാണ് പഞ്ചഭൂതങ്ങൾ ഉണ്ടായതെന്ന് കരുതിയാൽ, ബ്രഹ്മവും ഭൗതികവും മാറ്റത്തിന് വിധേയവുമാണെന്ന് വരില്ലേ? അത് ശരിയല്ല.

  14. അതിനാൽ, ഈ പഞ്ചഭൂതങ്ങൾ ബ്രഹ്മത്തിൽ നിന്ന് വിഭിന്നമല്ലെന്നും സൃഷ്ടിയുടെ തുടക്കത്തിൽ അദ്ദേഹം തന്നെ വികസിച്ചതാണെന്നും മനസ്സിലാക്കുക.

  15. അവയുടെ ഉത്പത്തിക്ക് പ്രധാന കാരണം അദ്ദേഹം ആയതിനാൽ, അദ്ദേഹമില്ലാതെ ഒന്നും നിലനിൽക്കുന്നില്ല. ലോകം സ്വയം ഉണ്ടായതുമല്ല.

  16. സ്വപ്നത്തിൽ കാണുന്ന നഗരം പോലെയോ, നമ്മൾ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ആകാശകൊട്ടാരം പോലെയോ അസത്യമായത് സത്യമായി തോന്നുന്നു. അതുപോലെ ദൈവത്തിന്റെ ശൂന്യമായ ചൈതന്യത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ആത്മാവിനെ നമ്മൾ നമ്മളിൽ തന്നെ പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നു.

  17. അങ്ങനെ ദൈവചിത്തത്തിൽ വസിക്കുന്ന ആ തേജസ്സുറ്റ ചൈതന്യം ഭൗതികമായ ഒരു പദാർത്ഥമല്ലാത്തതിനാൽ അതിനെ ജീവാത്മാവ് എന്ന് വിളിക്കുന്നു. അത് ആകാശത്തിൽ ഉദിച്ചുനിൽക്കുന്ന പ്രകാശഗോളത്തെപ്പോലെ ശൂന്യതയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.

  18. വിശ്വചൈതന്യത്തിൽ നിന്ന് ഒരു കണം പോലെ വേർപെട്ട ഈ ശൂന്യമായ ജീവാത്മാവ് എങ്ങനെയാണ് മനുഷ്യശരീരത്തിനുള്ളിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതെന്ന് കേൾക്കുക.

  19. ആദ്യം ആത്മാവ് താനൊരു പ്രകാശകണമാണെന്ന് കരുതുന്നു, പിന്നീട് അത് തന്റെ ബോധമണ്ഡലത്തിൽ വളരുന്നതായി ഭാവിക്കുന്നു.

  20. സങ്കല്പം ചെയ്ത ചന്ദ്രൻ ഒന്നുമല്ലാതാകുന്നത് പോലെ, സത്യമെന്ന് തോന്നിയ അസത്യം ഒടുവിൽ അസത്യമായിത്തീരുന്നു. എങ്കിലും ആത്മാവ് ദ്രഷ്ടാവായും ദൃശ്യമായും തന്നെത്തന്നെ കണ്ടുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു.

  21. സ്വപ്നത്തിൽ സ്വന്തം മരണം കാണുന്നത് പോലെ, ഏകമായ ആത്മൻ ഇരട്ടിയായി ഭാവിക്കുന്നു. അത് വലിപ്പം പ്രാപിക്കുകയും തന്റെ ജീവകണത്തെ ഒരു നക്ഷത്രമായി കരുതുകയും ചെയ്യുന്നു. (ഇതാണ് ശരീരത്തിനുള്ളിലെ ലിംഗദേഹം അഥവാ സൂക്ഷ്മശരീരം).

  22. ആത്മാവ് താൻ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ഒരു ചെറിയ രൂപമാണെന്ന് (വിശ്വരൂപം) ചിന്തിക്കുമ്പോൾ, "സോഹം" (അത് ഞാൻ തന്നെ) എന്ന ചിന്തയിലൂടെ ആ മിഥ്യയിൽ സത്യം കണ്ടെത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നു.

  23. സ്വപ്നത്തിൽ താനൊരു യാത്രക്കാരനാണെന്ന് ഒരാൾ വിശ്വസിക്കുന്നത് പോലെ, നിരന്തരമായ ചിന്തയിലൂടെ മനുഷ്യൻ അത് സത്യമാണെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നു. അങ്ങനെ ആത്മാവിനെ ഒരു പ്രകാശമായി കരുതി അത് തന്നിൽ തന്നെ ദർശിക്കുന്നു.

  24. ഈ ചിന്ത തുടരുമ്പോൾ അയാൾ ബാഹ്യബോധം മറക്കുകയും തന്റെ തലയ്ക്കുള്ളിൽ ആ നക്ഷത്രത്തെ (പ്രകാശത്തെ) കാണുകയും ചെയ്യുന്നു.

  25. ഒരു കണ്ണാടി ദൂരെയുള്ള മലയെ തന്നിൽ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നത് പോലെ അയാൾ തന്റെ ഉള്ളിലെ ആത്മാവിനെ പുറത്തെന്നപോലെ ദർശിക്കുന്നു. കിണറ്റിൽ അകപ്പെട്ട ശരീരം പോലെയോ ഗുഹയ്ക്കുള്ളിൽ തടഞ്ഞുവയ്ക്കപ്പെട്ട ശബ്ദം പോലെയോ ആത്മാവ് തന്നിൽ തളച്ചിടപ്പെട്ടതായി അയാൾക്ക് തോന്നുന്നു.

  26. സ്വപ്നങ്ങളുടെയും ആഗ്രഹങ്ങളുടെയും ബോധം എന്നത് ജീവാത്മാവിന്റെ ഗുണമാണ്. ആ ജീവാത്മാവ് നമുക്കുള്ളിൽ കാവൽ നിൽക്കുന്ന ഒരു നക്ഷത്രത്തെപ്പോലെയാണ്.

  27. മനസ്സ്, ബുദ്ധി, അറിവ് എന്നിവയുടെ സത്തയാൽ നിർമ്മിതമായ ഈ ജീവിതം ആ നക്ഷത്രത്തിന്റെ ആവരണത്തിനുള്ളിൽ വസിക്കുന്നു.

  28. അവിടെ എന്ത് നടക്കുന്നു എന്ന് കാണാൻ അത് ആകാശത്തേക്ക് പറക്കുന്നതായി എനിക്ക് തോന്നുന്നു. പിന്നീട് അത് രണ്ട് ദ്വാരങ്ങളിലൂടെ ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു, അവയെ കണ്ണുകൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

  29. ആത്മാവിന് കാണാനുള്ള അവയവങ്ങളെ കണ്ണുകൾ എന്നും, സ്പർശിക്കാനുള്ളതിനെ തൊലി എന്നും, കേൾക്കാനുള്ളവയെ ചെവികൾ എന്നും വിളിക്കുന്നു.

  30. മണക്കാനുള്ള അവയവം മൂക്കും, രുചി അറിയാനുള്ളത് നാവുമാണ്.

  31. പിന്നീട് പ്രാണവായു വരുന്നു. ഇത് കർമ്മേന്ദ്രിയങ്ങൾക്ക് ശക്തി നൽകുന്നു. ഈ വായുവാണ് കാഴ്ചയ്ക്കും മനസ്സിന്റെയും ചിന്തയുടെയും ചലനത്തിനും കാരണമാകുന്നത്.

  32. വായു ഒരു കനലിനെ ഊതിത്തെളിയിക്കുന്നത് പോലെ, പ്രാണവായു ശരീരത്തെയും ആത്മാവിനെയും താങ്ങിനിർത്തുകയും ഉന്മേഷം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.

  33. 'ജീവൻ' അല്ലെങ്കിൽ 'ജീവാത്മാവ്' എന്ന വാക്കിന് ഒരു ആലങ്കാരിക അർത്ഥമാണുള്ളത്: "അസത്യമായ ശരീരത്തിലെ സത്യമായ ഒന്ന്." അതിനാൽ ഈ മിഥ്യാജഗത്തിന്റെ ജീവനും ആത്മാവും ബ്രഹ്മമാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

  34. ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിനുള്ളിൽ ബ്രഹ്മാവ് ഇരിക്കുന്നു എന്ന് കരുതുന്നത് പോലെ, സൂക്ഷ്മമായ ആത്മാവ് ശരീരത്തിനുള്ളിലെ അണ്ഡാകൃതിയിലുള്ള ഒരു സ്ഥലത്ത് വസിക്കുന്നതായി സങ്കല്പിക്കുന്നു.

  35. ചിലർ ദൈവത്തെ ജലത്തിന് മുകളിൽ വസിക്കുന്നവനായി കാണുന്നു (നാരായണൻ). മറ്റു ചിലർ പശുപതിയായും (ശിവൻ), വേറെ ചിലർ സൃഷ്ടിയിലുടനീളം വ്യാപിച്ചുനിൽക്കുന്ന വിരാട് പുരുഷനായും കാണുന്നു. ഇവയെയാണ് ആത്മാവിന്റെ സൂക്ഷ്മ-സ്ഥൂല ശരീരങ്ങൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

  36. ആത്മാവാണ് സൃഷ്ടിയുടെ വിശാലമായ ഗർഭപാത്രം. സ്വന്തം ലക്ഷ്യങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കാനും സമയവും സ്ഥലവും അറിയാനുമുള്ള മാർഗ്ഗവും അത് തന്നെയാണ്.

  37. ആശയങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ വാക്കുകൾ കണ്ടെത്തുന്നത് മനസ്സാണ്. സ്വന്തമായി ഉണ്ടാക്കിയ ശബ്ദങ്ങൾക്ക് അത് സ്വയം അടിമയാകുന്നു. അതിനാൽ ഈ ലോകത്തിലെ തെറ്റായ ധാരണകൾ കാരണം ദൈവം വാക്കുകളിൽ (ശബ്ദബ്രഹ്മം) കുടികൊള്ളുന്നു എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

  38. സ്വയംഭൂവായ ബ്രഹ്മാവ് എന്നത് ഒരാൾ താൻ ആകാശത്ത് പറക്കുന്നു എന്ന് സ്വപ്നം കാണുന്നത് പോലെ അസത്യമാണ്.

  39. എല്ലാറ്റിനെയും താങ്ങുന്ന ഈ ജീവാത്മാവാണ് ഈ മായാപ്രപഞ്ചം സൃഷ്ടിച്ച പ്രജാപതി എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്.

  40. എന്നാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒന്നും സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല, ജനിച്ചിട്ടുമില്ല. ലോകത്തിൽ ഭൗതികമായ ഒരു പദാർത്ഥവുമില്ല. അനന്തമായ ആകാശമായി വ്യാപിച്ചുനിൽക്കുന്ന ബ്രഹ്മത്തിന്റെ അതേ ശൂന്യരൂപം തന്നെയാണ് ഇപ്പോഴും ഉള്ളത്.

  41. സത്യമെന്ന് തോന്നുന്ന കാര്യങ്ങൾ ഒരു സ്വപ്ന നഗരം പോലെ അസത്യമാണ്. അവ പല രൂപത്തിലും നിറത്തിലും കാണപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും അവ ആരും പണിതതോ ചായം പൂശിയതോ അല്ല.

  42. നിർമ്മിക്കപ്പെടാത്തതോ ചിന്തിക്കാത്തതോ ആയ ഒന്നും സത്യമാവില്ല. പ്രളയകാലത്ത് തന്റെ ധർമ്മങ്ങളിൽ നിന്ന് മുക്തനായ ബ്രഹ്മാവിന് വീണ്ടും സൃഷ്ടി നടത്താൻ സാമഗ്രികളോ ഓർമ്മകളോ അവശേഷിക്കുന്നില്ല.

  43. കഴിഞ്ഞകാലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഓർമ്മയോ പണിയായുധങ്ങളോ ഇല്ലാത്ത ബ്രഹ്മാവിന് ഒന്നും നിർമ്മിക്കാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ ബ്രഹ്മാവ് എന്തെങ്കിലും നിർമ്മിക്കുന്നു എന്നതോ പ്രപഞ്ചം ഉണ്ടായെന്നതോ അസാധ്യമാണ്.

  44. ഭൂമിയും മറ്റെല്ലാ വസ്തുക്കളും ദൈവചിന്തയിലെ നിത്യമായ ആശയങ്ങൾ മാത്രമാണ്. നമ്മൾ ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോൾ കാണുന്ന ഈ ലോകം ഒരു സ്വപ്നത്തിലെ വസ്തുക്കളെപ്പോലെയാണ്.

  45. ദൈവിക ചൈതന്യം ശൂന്യമായി അറിയപ്പെടുന്നു, അതിനാൽ ലോകവും ശൂന്യമായിരിക്കണം. കാരണം കാരണത്തിന് അനുയോജ്യമായ ഫലമേ ഉണ്ടാവൂ. ജലം പല പേരുകളിൽ അറിയപ്പെട്ടാലും അതെല്ലാം ദ്രാവകമായിരിക്കുന്നതുപോലെയാണിത്.

  46. ഈ സൃഷ്ടി പരമാത്മാവിൽ എല്ലായിടത്തും ഒന്നുതന്നെയാണ്. അത് അവിടുത്തെ തന്നെ വികാസമാണ്, സ്രഷ്ടാവ് എല്ലായ്പ്പോഴും മാറ്റമില്ലാത്തവനായി തുടരുന്നു.

  47. ബ്രഹ്മാണ്ഡം എന്ന പേരിൽ ഈ ശൂന്യമായ പ്രപഞ്ചം ദൈവിക ചൈതന്യം പോലെ തന്നെ തിളങ്ങുന്നു. അത് കാഴ്ചയിൽ ശാന്തമാണെങ്കിലും അതിനുള്ളിൽ തന്നെ ഉണ്ടാകുന്ന കാരണങ്ങളാൽ അസ്വസ്ഥമാകുന്നു.

  48. മറ്റൊന്നിന്റെയും പിന്തുണയില്ലാത്ത, ഏകനായ പരമാത്മാവാണ് ഇതിനെയെല്ലാം താങ്ങുന്നത്. ഇതെല്ലാം അവിടുത്തെ ബോധത്തിൽ ജനിച്ചതാണ്, അതിനാൽ പുതുതായി ഒന്നും തന്നെ ഇവിടെ ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നില്ല.

  49. അനന്തമായ ആകാശരൂപിയായ, എന്നാൽ ശൂന്യതയില്ലാത്ത, നിർമ്മലമായ, സമൃദ്ധമായ, ലോകത്തിൽ ഉണ്ടെങ്കിലും ലൗകികതയില്ലാത്ത ആ സത്യം എല്ലാറ്റിന്റെയും അടിസ്ഥാനമാണ്.

  50. ഉൾക്കൊള്ളുന്നവനോ ഉൾക്കൊള്ളപ്പെടുന്നവനോ അല്ലാത്ത, ലോകത്തിന്റെ കാഴ്ചയോ ലോകമോ സ്രഷ്ടാവോ അല്ലാത്ത, തർക്കങ്ങൾക്ക് അതീതനായ ആ സത്തയാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ അജ്ഞാതനായ ദൈവം.

  51. മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ലോകമോ അതിലെ വസ്തുക്കളോ അല്ലാത്ത, എന്നാൽ എല്ലാറ്റിലും (ചലിക്കുന്നവയിലും അല്ലാത്തവയിലും) വസിക്കുന്ന പ്രശാന്തമായ ബ്രഹ്മം തന്നിൽ തന്നെ സ്വയം പ്രകാശിക്കുന്നു.

  52. ജലത്തിന്റെ ദ്രാവകാവസ്ഥയെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്ത ഒരു ചുഴിയെക്കുറിച്ച് സങ്കല്പിക്കാൻ നമ്മെ സഹായിക്കുന്നു. അതുപോലെ ലോകത്തെ കാണുന്നത് അത് സത്യമാണെന്ന തെറ്റായ ധാരണ മനസ്സിൽ ഉണ്ടാക്കുന്നു.

  53. സ്വപ്നത്തിൽ സ്വന്തം മരണം കാണുന്നത് പോലെ, എല്ലാ അസത്യങ്ങളും അവസാനം ഇല്ലാതാകുന്നു. നമ്മുടെ ആത്മാവിന്റെ സത്ത മാത്രം നശിക്കാതെ അവശേഷിക്കുന്നു, കാരണം അത് ചിദാകാശത്തിലെ നിത്യമായ ബോധമാണ്.

  54. പ്രജാപതിയായ ബ്രഹ്മാവ് എപ്പോഴും പരമാത്മാവിൽ ശൂന്യരൂപത്തിൽ സ്വയം പ്രകടമാകുന്നു. മനസ്സിനെപ്പോലെ ആത്മീയ രൂപമുള്ളതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന് മണ്ണാലോ മറ്റോ നിർമ്മിതമായ ഭൗതിക ശരീരം ഇല്ല. അതിനാൽ അദ്ദേഹം സത്യവുമാണ്, എന്നാൽ ജനിക്കാത്തവനുമാണ് (അജൻ).

Comments

Popular posts from this blog